Projektowanie włączające jest to proces tworzenia czerpiący z ludzkiej różnorodności. To nie tylko interfejs czy technologia, to przede wszystkim włączenie ludzi w proces projektowania. Im bardziej różni są ludzie, im szersze mają perspektywy i doświadczenia, tym łatwiej dopasować do nich konkretne rozwiązania. W projektowaniu włączającym chodzi właśnie o to, by produkt, usługa lub kontekst użycia były zoptymalizowane pod kątem konkretnego użytkownika o określonych potrzebach.
Użytkownik z niepełnosprawnością intelektualną, mający specyficzne uwarunkowania środowiskowe będzie w centrum zainteresowania. Jego skrajne cechy sprawiają, że ma określone potrzeby, a włączenie go umożliwi mu skorzystanie z projektowanego elementu. Dodatkowo inni użytkownicy, którzy mają czasowo podobne ograniczenia, również dostaną skrojony na miarę projekt.
Co zawiera spektrum potrzeb w projektowaniu włączającym?
Podczas projektowania włączającego należy wziąć pod uwagę cały szereg trwałych, czasowych i sytuacyjnych potrzeb. Osoby z niepełnosprawnością intelektualną oraz innymi ograniczeniami mogą zmagać się z problemami na każdym polu.
Na przykład dotyk – brak ręki będzie stanowił trwałą niepełnosprawność, chora ręka to czasowe ograniczenie, a ręce zajęte niemowlakiem będą stanowić element sytuacyjny. I tak należy rozważyć także wzrok, słuch i mowę.
Analizując ludzi, trzeba brać pod uwagę ich różnorodność. Tu nie ma miejsca na normalność. Projektując rozwiązania, które zależą od tego co jest widziane, dotykane, słyszane czy mówione, warto pamiętać, że wszystkie te zmysły i zdolności nie są w pełni dostępne dla wszystkich ludzi. Należy zatem zapobiegać wykluczeniu osób z niepełnosprawnością.
Jakie kroki prowadzą do projektowania włączającego?
Po pierwsze trzeba rozpoznać wykluczenie. Proces projektowania czyni produkty i usługi dostępnymi dla większej liczby osób, w tym dla osób z niepełnosprawnością. Tak jak ludzie rozwijają się i dostosowują do otaczającego ich świata, tak też tworzony projekt powinien się dopasowywać do potrzeb.
Po drugie należy stworzyć rozwiązanie dla jednego człowieka, ale z możliwością rozszerzenia na wielu. Design i projekt powinny powstawać z myślą o osobach z trwałą niepełnosprawnością intelektualną i nie tylko. W ten sposób powstaną innowacje społeczne, które zapewnią korzyści wszystkim ludziom.
Na koniec należy stale uczyć się w oparciu o różnorodności. Zatem projektowanie włączające, od samego początku procesu, stawia człowieka w centrum, bo to właśnie zrozumienie potrzeb sprawi, ze projekt będzie idealny.
Warto pamiętać, że tego rodzaju projektowanie przynosi korzyści dla ludzi, ale także i gratyfikacje finansowe. Jeśli usługa jest dostępna dla wszystkich, bez względu na to kim są użytkownicy, skąd pochodzą i jakie mają ograniczenia powoduje, że jest uniwersalna i może być z powodzeniem wykorzystywana przez całą rzeszę ludzi, w tym również tych zmagających się z niepełnosprawnością intelektualną.
Kwestia dostępności w projektowaniu włączającym
Projektowanie włączające i dostępność są ze sobą nierozerwalnie powiązane. Dzieje się tak przede wszystkim dlatego, że w trakcie tworzenia rozwiązań, osoby z niepełnosprawnością intelektualną są w centrum zainteresowania. Dzięki temu produkty i usługi stanowią innowacje społeczne i zwiększają samodzielność osób z niepełnosprawnością intelektualną. Pojęcie projektowania włączającego jest szersze niż dostępność, gdyż ta ostatnia jest skoncentrowana na konkretnych udogodnieniach dla niepełnosprawnych.
Projektowanie zaś stanowi całościowy proces włączania ludzi pochodzących z różnych środowisk do korzystania z oferowanych produktów i usług. Ponadto obejmuje takie aspekty, jak kultura czy różne perspektywy oraz kwestie związane ze środowiskiem pracy i kontekstem funkcjonowania. Podsumowując, usługi powstające przy wykorzystaniu procesu projektowania włączającego są ze swej natury dostępne, ponieważ uwzględniają potrzeby osób o różnych umiejętnościach czy osób z niepełnosprawnościami.